2024 yılındaki Bitcoin konferansını izlediğim günü hâlâ net hatırlıyorum. Salon coşkuluydu, kalabalık heyecanlıydı, sosyal medya ise neredeyse tek bir duygunun etrafında birleşmiş gibiydi: “Bu çok büyük bir şey.” O an birçok insan için sahnede görülen tablo tarihîydi. Dünyanın en güçlü siyasi figürlerinden biri Bitcoin hakkında konuşuyor, kitlelere sesleniyor, ona alan açıyordu. Pek çok kişi bunu doğrudan meşruiyet, zafer ve yeni bir dönemin başlangıcı olarak okudu.
Ben ise aynı ana biraz daha mesafeli baktım. Hatta dürüst olayım, sadece mesafeli değil; huzursuz baktım. Çünkü orada duyduğum şeyin Bitcoin’in ruhuyla tam olarak uyuşmadığını hissetmiştim. Konuşmanın tonu, içeriği ve kurduğu siyasi çerçeve bende tuhaf bir ağırlık bırakmıştı. O gün yazdığım metinde de tam olarak bunu anlatmaya çalıştım: Bitcoin’e alan açılması başka bir şeydi, Bitcoin’i bir siyasi kampın uzantısı gibi sunmak başka bir şey.
O Gün Alkışlanan Şey Neydi?
O gün insanların heyecanını anlamak zor değildi. Yıllarca marjinal görülen, küçümsenen, zaman zaman açıkça hedef alınan bir alan için böylesine görünür bir destek mesajı birçok kişiye zafer gibi geldi. Özellikle yıllardır regülasyon baskısı, medya saldırıları ve siyasi cehalet arasında sıkışmış bir topluluk için bu sahne moral vericiydi. İnsanlar ilk kez kendilerini sistemin tamamen dışında değil, sistemin merkezine yakın hissediyordu.
Fakat tam da bu noktada asıl sorun başlıyordu. Çünkü Bitcoin’in sistem tarafından görülmesi ile sistem tarafından sahiplenilmeye çalışılması aynı şey değildir. Bir varlığı anlamakla onu bir propaganda aracına dönüştürmek arasında çok büyük fark vardır. Benim o gün rahatsız olduğum yer de buydu. Konuşmanın içinde, Bitcoin’i anlamaya çalışan bir yaklaşım değil; onu kendi siyasi hikâyesine eklemlemeye çalışan bir refleks gördüm.
Bu ayrımı yaptığınız anda, coşkunun ortasında biraz yalnız kalıyorsunuz. Çünkü kalabalık o sırada sonucu görüyor, siz ise yönteme bakıyorsunuz. Herkes “nihayet bizi fark ettiler” diye seviniyor, siz ise “bizi fark etmediler, bizi kullanmaya başladılar” duygusuna kapılıyorsunuz.
O Gün Gelen Tepkiler Neden Bu Kadar Sertti?
Yazıyı paylaştıktan sonra gelen tepkiler de tam olarak bu ikiliği yansıtıyordu. İnsanlar, böylesine büyük bir görünürlüğün neden sevinçle karşılanmadığını anlamıyordu. Onlara göre bu kadar büyük bir sahnede Bitcoin’in adının geçmesi bile başlı başına tarihi bir eşikti. Kusurlar elbette olabilirdi ama büyük resme bakmak gerekiyordu. Benim itirazım ise tam tersine, büyük resmin kendisiydi.
Çünkü mesele yalnızca bir siyasetçinin Bitcoin hakkında iyi konuşması değildi. Mesele, Bitcoin’in nasıl bir dile teslim edildiğiydi. O dil tanıdıktı: korku üret, karşı tarafı şeytanlaştır, kendini tek koruyucu olarak konumlandır ve kitleyi sadakat üzerinden toplulaştır. Bu, geleneksel siyasetin en bilinen yöntemlerinden biridir. Fakat Bitcoin’in doğası tam da bu mantığın dışına çıkmak üzerine kuruludur. Bitcoin bir kurtarıcı anlatısı değil, kurtarıcı ihtiyacını azaltan bir yapıdır.
O gün bana verilen tepkilerin temelinde de bu vardı. İnsanlar benim aşırı sert, fazla negatif ya da gereksiz derecede kuşkucu olduğumu düşündü. Ben ise sadece şu ayrımı savunuyordum: Bitcoin’in önünün açılması istenebilir ama Bitcoin’in bir siyasi aidiyet testine dönüştürülmesi tehlikelidir.
“Bir Gün Anlaşılır” Diye Düşündüğüm Şey
O gün içimden geçen düşünce şuydu: Bugün fazla tepki çeken bu rahatsızlık, zamanla daha anlaşılır hale gelecek. Çünkü siyasi figürler destek verdiklerinde bile bunu çoğu zaman ilkesel yakınlıktan değil, fayda hesabından yaparlar. Bugün alkışladıkları şeyi yarın yönlendirmek, çerçevelemek, kendilerine bağlamak isterler. Ve bir topluluk o anda yalnızca görünürlüğe odaklanırsa, bunun bedelini daha sonra bağımsızlığını kaybederek ödeyebilir.
O gün bunu söylemek kolay değildi. Çünkü kalabalığın heyecanı ile sizin sezginiz arasında mesafe açıldığında, söyledikleriniz kibir gibi duyulabilir. Oysa bazen mesele haklı görünmek değil, ileride daha net görülecek bir şeyi bugünden hissedebilmektir. Benim yaşadığım da biraz buydu.
Fakat itiraf etmeliyim ki ben bile bunun bu kadar hızlı anlaşılacağını beklemiyordum. İçimden geçen şey “bir gün” idi; daha uzun bir zaman dilimi. Belki yıllar, belki daha uzun bir politik döngü. Oysa bugün dönüp baktığımda görüyorum ki bazı şeyler 10 yılda değil, 2 yılda bile açığa çıkabiliyormuş.
Bugün Algı Neden Değişti?
Bugün birçok insan artık daha net görüyor: Siyaset Bitcoin’i sevdiği için değil, onu işe yarar bir kalabalık, güçlü bir sembol ve taşınabilir bir anlatı olarak gördüğü için ona yaklaşabiliyor. Bu fark küçük değil. Hatta bence belirleyici fark tam olarak burada yatıyor.
Çünkü bir şeyin değerini kabul etmek başka, onu kendi gücünü büyütmek için kullanmak başka. İlkinde ilişki daha sahici olabilir. İkincisinde ise destek görüntüsü aslında bir tür kontrol arzusunu gizler. Son iki yılda yaşanan tartışmalar, ton değişimleri, pozisyon kaymaları ve çıkar temelli yaklaşımlar birçok kişiye bu gerçeği daha görünür hale getirdi.
Bu yüzden bugün geriye dönüp baktığımda, o sabah yazdığım metnin duygusunu daha da iyi anlıyorum. O yazı aslında tek bir konuşmaya değil, daha büyük bir kırılmaya tepkiydi. Bitcoin’in kendi doğasından uzaklaştırılıp bir politik kostümün parçası haline getirilmesine karşı içgüdüsel bir itirazdı.
Asıl Mesele Bitcoin’i Kimin Savunduğu Değil
Bugün geldiğim noktada hâlâ aynı şeyi düşünüyorum: Bitcoin için asıl mesele onu kimin savunduğu değil, nasıl savunduğudur. Çünkü yanlış gerekçelerle gelen destek, bazen açık düşmanlıktan daha tehlikeli olabilir. Açık düşmanlık sizi savunmaya iter. Ama sahiplenme görüntüsü altındaki yönlendirme, fark edilmesi daha zor bir bağımlılık üretir.
2024’te bunu söylediğinizde fazla kuşkucu görünüyordunuz. Bugün ise tablo çok daha açık. O yüzden şimdi geriye dönüp hafif acı bir tebessümle şunu düşünüyorum: O gün içimden geçen cümle belki “10 yıl sonra anlarsınız”dı ama bazı şeylerin anlaşılması için o kadar beklemek gerekmiyormuş. Bazen 2 yıl bile yeterli oluyormuş.